گال ( سرطان درخت )
سرطان گالی یا گال طوقه مو و سایر درختان میوه (Crwon gall)
عامل بیماری روی بیش از ۶۰۰ گونه گیاه دولپه ای از جمله درختان میوه و زینتی و برخی گیاهان علفی شیوع دارد . نخستین گزارش های این بیماری روی مو از فرانسه و مربوط به سال ۱۸۵۳ است . علاوه بر مو روی چغندر قند هم گزارش شده است .
عامل بیماری
عامل بیماری درمو Agrobacterium vitis و در سایر گیاهان از جمله درختان میوه و زینتی بیووار(biovar) ۱و۲ گونه A.tomefaciens می باشد . این باکتری گرم منفی ، میله ای شکل و هوازی می باشد.
باکتری علاوه بر کروموزوم دارای پلازمید یا DNA خارج کروموزومی است که توانایی بیماری زایی ( گال زایی ) باکتری های عامل این بیماری مربوط به نوع خاصی از پلاسمید به نام Tomur- inducing- plasmid می باشد.
اگر باکتری گیاه را آلوده کند قسمتی از Ti-plasmid به نام T-DNA وارد سلول های گیاهی می شود که به قسمت خاصی از کروموزوم گیاه وارد شده و در آنجا مستقر می شود و حاوی ژن های ایندول استیک اسید است و سیتوکین است و سلول های گیاهی را وادار به تولید این هورمون ها می کند.
تولید بیش از اندازه این هورمون ها باعث رشد و تکثیر سریع و غیر عادی سلول ها شده و در محل آلودگی گال ایجاد می شود . T-DNA سلول های گیاهی را وادار به تولید نوعی اسید آمینه به نام (opine) می کند که درواقع به عنوان منبع کربن توسط خود پاتوژن مورد استفاده قرار می گیرد ( ژن های سنتر کننده opine روی T-DNA هستند)
گال : رشد بیش از حد در مورد یک بافت است :به ۲ دلیل :
Hyperplasia( تقسیم سلولی زیاد )
Hypertrophy( افزایش اندازه سلول )
چند باکتری که ایجاد گال میکنن :
Agrobacterium: روی درخت مو
Pseudomonas:روی درختان چوبی
Clavibacter : روی گوجه فرنگی
چه چیزهایی باعث ایجاد گال میشوند؟ هورمون های تنظیم کننده ی رشد گیاهی : اکسین و جیبرلین که تعادل هورمونی این دو به هم میخورد .
علائم بیماری
بارز ترین نشانه بیماری تشکیل گال در واکنش به آلودگی است . گال ها بیشتر در قسمت پایین تنه درخت نزدیک به سطح خاک و گاهی در محل طوقه در زیر خاک یا روی قسمت های هوایی تشکیل میشوند.
گال ها از بافت های نامنظم پارانشیمی و آوند آبکشی تشکیل شده اند که در اثر پررشدی و پر تکثیری به وجود می آیند. گال ها در ابتدا کروی و سفید رنگ و گوشتی اند و با افزایش سن ،قهوه ای رنگ و سخت شده و سطح ناصاف و چروکیده دارند، در نتیجه درخت دچار زوال و نابودی می شود.
علائم بیمار بر روی مو و چغندر قند.
چرخه بیماری
باکتری عامل بیماری به صورت ساپروفیت در خاک یا اندام های گیاهی آلوده( گال ها) زمستان گذرانی می کنند .باکتری از محل زخم های ناشی از حشرات و نماتدها، هرس زخم طبیعی ناشی از خروج ریشه های فرعی و شکاف و زخم ناشی از یخ زدگی آلودگی ایجاد می کنند.
T-DNA که وارد کروموزوم شده سلول را مدام وارد مرحله رشد کرده و اکسین تولید کرده و رشد از طوقه بیرون زده و حالت گال ایجاد میشه .
اندام های تکثیری ( نهال و قلمه ) از راه های انتقال اند. خاک هم به عنوان منبع آلودگی است .
کنترل بیماری
اقدام اول : هرس شاخه های آلوده و سوزاندن آنها
• در برخی مناطق برای جلوگیری از سرمازدگی یا یخ زدگی شاخه و درختان جوان مو را در پاییز با خاک می پوشانند.
•کاشت گیاهان تک لپه ای مثل گندم و ذرت سایر غلات به مدت چند سال قبل از احداث باغ در زمین های آلوده
• جلوگیری از زخمی شدن گیاه در اثر عملیات باغبانی ، حشرات به خصوص در قسمت طوقه و ریشه
• انباشتن خاک در اطراف تنه یکی از راه های جلوگیری از سرمازدگی است
• کنترل بیولوژیک با استفاده از یک استرین غیر بیماری زا A.tumefaciens K84. نوعی آنتی بیوتیک به نام آگروسین تولید کرده که مانع اتصال T-DNAباکتری عامل گال طوقه به کروموزوم سلول گیاهی می شود و از ایجاد گال جلوگیری میکند. ریشه و طوقه نهال ها قبل کاشت در سوسپانسیون باکتری استرین K84 یا K1026 فرو برده شده و بعد کاشته می شود .
